Feeds:
Posts
Comments

مراسم «يارمضان» و شکل برپايي آن در بين ترکمن‌هاي ايران و ترکمنستان

يكي ديگر از مراسم ماه رمضان در ميان تركمن‌ها، مراسم «يارمضان» است. اين مراسم در بين ترکمن‌هاي ايران، در شب چهاردهم ماه رمضان و در ترکمنستان يک روز پيش از حلول اين ماه مبارک برگزار مي‌شود.

در اين قسمت، نگارنده بر آن است که ضمن توضيحي کوتاه در باره‌ي وضعيت برپايي مراسم ديني در ترکمنستان کنوني و شرح اين مراسم و چگونگي اجري آن و تنوع در قرائت اشعار مربوط به اين مراسم در بين ترکمن‌ها ـ به ويژه ترکمن‌هاي ايران و ترکمن‌هاي ترکمنستان ـ تفاوت‌هاي برپايي مراسم «يارمضان» در بين ترکمن‌هاي ايران و ترکمن‌هاي مقيم ترکمنستان را بيان نمايد.

در ترکمنستان پيش از کسب استقلال ، مسلمانان ساکن در اين کشور به شکل علني قادر به انجام فرايض ديني ماه مبارک رمضان نبوده‌اند و مي‌گويند همه‌ي اعمال و از جمله خواندن نماز تراويح در برخي از خانه‌ها و دور از چشم نيروهاي امنيتي و نظامي صورت مي‌گرفته و حتي صرف سحري و افطار نيز در خفي انجام مي‌گرفته است. پس از کسب استقلال ، يکي از اقدامات مثبتي که رئيس جمهور سابق آن کشور مرحوم صفرمراد نيازوف انجام داده، آزادي انجام فرايض ديني و احياي سنت‌هاي حسنه‌ي قدماي ترکمن است. در سال‌هاي استقلال ، مساجد بسيار زيبا و مجللي در عشق آباد و ساير شهرهاي آن کشور احداث شد به طوري که هم اکنون در شب‌هاي ماه مبارک رمضان، آن مساجد مملو از زنان و مردان مسلمان روزه دار و نمازگزار مي‌شود که برای شرکت در نماز جماعت و نماز تراويح به آن جا مي‌آيند.

گفتيم که يکي از اقدامات مثبت رئيس جمهور ترکمنستان پس از کسب استقلال، احياي سنت‌هاي حسنه‌ي قدماي ترکمن بوده است. يکي از آن سنن، برگزاري مراسم «يارمضان» است.

«يارمضان» را از اين لحاظ که خاستگاه مردمي دارد و سينه به سينه از نسل‌هاي گذشته به نسل امروزين ترکمن‌ها رسيده، بايستي در رديف ادبيات شفاهي که با ماه رمضان ارتباط مستقيم دارد، قرار دهيم.

ساكنان مناطق تركمن‌نشين كه به اجراي اين مراسم سنتي ديرينه واقف هستند، همه ساله در اين شب به انتظار رسيدن اين گروه‌ها مي‌نشينند تا پس از شنيدن اشعاري در وصف رسول اكرم (ص)، بركات ماه مبارك رمضان و دعا برای اهل خانه، هدايايي به آنان تقديم كنند

ترکمن‌ها بر اين عقيده‌اند که اين مراسم باعث افزايش بركت در منزل و اعطاي سلامتي اعضاي خانواده مي‌شود و بنا به اعتقاد ترکمن‌هاي ايران، برپايي آن به اين معناست که خانواده‌ها بر تداوم امساک در مابقي ايام ماه مبارك رمضان همت گمارند.

اين مراسم در بين ترکمن‌هاي ايران در شب چهاردم ماه مبارک رمضان به اين صورت انجام مي‌گيرد كه پس از اقامه‌ی نماز عشا و تراويح، دسته‌هايي در بيرون مسجد هر محله تشكيل مي‌شود و اين دسته‌ها از بين خود يك سرخوان و يك صندوق‌دار که به آن اصطلاحاً «اشک» (الاغ) مي‌گويند، انتخاب مي‌كنند.

سرخوان را معمولاً اعضاي دسته انتخاب مي‌کنند و معمولاً فردي انتخاب مي‌شود که چهره‌ی موجهي نسبت به بقيه داشته باشد و صداي رسا و زيبايي نيز داشته باشد. در برخي از مناطق، طلاب حوزه‌هاي علميه برای اين انتخاب ارجحيت داده مي‌شوند.

«يارمضان» در حقيقت واگويه‌هاي عاميانه‌‌اي است که به مناسبت ماه مبارک رمضان از سوي گروه‌هاي مذکور به زبان ترکمني خوانده مي‌شوند. به اين ترتيب که جوانان ، نوجوانان و کودکان ترکمن دسته‌هايي را تشکيل مي‌دهند و به در خانه‌هاي ترکمن رفته و مقابل آن تجمع مي‌کنند. در بين ترکمن‌هاي ايران، سرخوان شروع به خواندن ابياتي که غالباً در باره‌ي فضيلت ماه مبارک رمضان و دعا و نيايش در باره‌ي اهل آن خانه است، مي‌کند. پس از پايان قرائت هر بند از آن اشعار توسط سرخوان ، ديگر اعضاي گروه ، يک صدا «آلّاو»Allow (که به نظر مي‌رسد مخفف عبارت «الله هو» باشد) مي گويند. البته در مراسمي که در ترکمنستان برگزار مي شود ، معمولاً سرخواني وجود ندارد و تمامي اعضاي گروه، ابيات را با هم مي‌خوانند و به جاي عبارت «آلّاو» ، عبارت «يارمضان» را به کار مي‌برند.

با عنايت به معاني ابياتي که در اين مراسم بيان مي‌شود ـ و آن در باره‌ي فضيلت ماه مبارک رمضان و جملات دعايي در باره‌ي اهل آن خانه است ـ مي توان اين گونه استنباط کرد که عبارت «آلّاو» يا «يارمضان» که از سوي ديگر اعضاي دسته در پايان هر بند به صورت همصدا بيان مي‌شود، نوعي تأکيد و يا به عبارت ديگر تأئيد (و به تعبيري تکبير) سخناني است که سرخوان به نمايندگي از سوي آن‌ها قرائت مي‌نمايد.

در ترکمنستان، اين مراسم در يک روز مانده به نخستين روز ماه مبارک رمضان و يا سومين روز از اين ماه برگزار مي‌شود و برگزاري آن را به معني «استقبال از اين ماه» و راه افتادن دسته‌ها را «جارچي حلول ماه مبارک رمضان» مي‌دانند اما در بين ترکمن‌هاي ايران، اين مراسم در پانزدهمين روز از ماه مبارک رمضان برگزار مي‌شود و مراسم «يارمضان» را به معني «ياري رمضان» (نيمه‌ي ماه رمضان) مي‌دانند و بر اين باورند که دسته‌ها به در خانه‌ها مي‌روند و با خواندن فضيلت‌هاي اين ماه و اعلام اين که نيمي از ماه مبارک سپري شده، مردم را تشويق به ادامه‌ي امساک و روزه داري مي‌نمايند.

پس از پايان يافتن مراسم، صاحب خانه انعامي به نماينده‌ی آن دسته مي‌دهد. شکل انعام متفاوت است و بستگي به وضعيت مالي آن خانه دارد اما غالباً پول نقد، آرد، شيريني، شکر و امثالهم است. به نظر نگارنده، دادن انعام از سوي هر خانه ـ که در ابيات سرخوان از آن به نام «يارمضان زکاتي» (زکات يارمضان) ياد مي‌شود ـ شايد با واجب بودن پرداخت زکات فطر (فطريه) برای هر خانواده بي‌ربط نباشد. به عبارت ديگر، خانواده‌ها با دادن انعام به دسته‌ها،  به نوعي فطريه را نيز پرداخت مي‌کنند تا اگر به هر شکلي نتواند در پايان ماه مبارک آن را پرداخت نمايند، به لحاظ شرعي مشکلي نداشته باشند. البته همچنانکه متذکر شديم، اين نظر و برداشت نگارنده است و جنبه‌ي فقهي ندارد و علماي دين شايد نظري ديگر در باره‌ي اين موضوع داشته باشند.

در پايان اين مراسم كه معمولا تا پاسي از شب به طول مي‌كشد، افراد گروه نذورات جمع آوري شده را بين خود و يا مستمندان تقسيم مي‌كنند.

همچنانکه در بالا ذکر شد، شکل اجرا در بين تمامي مناطق ترکمن نشين يکسان است. مفهوم ابياتي که از سوي سرخوان قرائت مي‌شود نيز يکسان است اما آن ابيات در هر منطقه با هم متفاوت است. به طور مثال، در ترکمنستان ابياتي که سرخوان دسته مي‌خواند ، چنين است:

رمضان آيلاري گلرده گچر ،

بهيشت نگ ايشيگين بير جومارت آچار

آتيني إيرلأپ ، مونرده قاچار

حق رسول ، امتيم ، يا يارمضان!


برگرفته از نشریه یاپراق

 

قرار نیست جای دوری بریم تو همین گلستان خودمون :
خیلی اذیت می شم وقتی که می روم سالن والیبال و تماشاگران به راحتی وقتی می خوان بازیکن حریفو  تحقیر کنن  همگی صداش می کنن افغانی

یا براحتی آب خوردن برای تحقیر مخاطبمون طرف رو زابلی خطاب می کنیم
و یا بین ترکمن و فارس تبعیض قائل می شیم
واقعا که در نژاد پرستی روزانمون غرق شدیم و اصلا هم به غرور و شخصیت ادمها بدون ملیتشون احترام قائل نیستیم
ادعایمان هم کوش فلک رو کر کرده که غربیها نژاد پرستن

********
لینکهای زیر نیز می توانند ما را در باز شدن مطلب راهنمایی کنند:
 –  نژاد پرستی ایرانیان
–  کالبد شکافی نژاد پرستی ایرانی


مونتنی: چه کسی می داند؟ وقتی من دارم سرم را  با گربه خودم، گرم می کنم، شاید آن گربه باشد که دارد سرش را با من گرم می کند ( مقالات، دو، 12)

عاشقانه

سوئیلسنگ سوئی // سوئیلمسنگ سوئیکنمه
کریم قربان نفس

خواستم از شهر کتاب روبروی سینما رسالت چند تا کتاب بخرم اما دیدم کلا برچیده شده ، اما قلیونی و کبابی ننه (نهارخوران -کنار جاده زیارت)کلی مشتری داره و بر رونقش هر روز افزوده می شه
اونقدر که واسه شیکم و دودمون خرج میکنیم واسه علممون خرج نمی کنیم
********
پ ن 1:به قول یکی کالای فرهنگی تو این مملکت خریداری نداره
پ ن 2:دوستی می گفت اگه اسم بد شغلش نبود حتما کافه قلیونی می زد که در آمدش از درامد دکترا هم بالاتره
نمی دونم چی شده بود با اینکه  کم میومدم و می نوشتم اما اینجا رو دوست داشتم ، یه نو حس دلبستگی شاید
چند روز قبل که اومدم یهو دیدم اینجا هم به صفحه معروف …یلترینگ مزین ! شده بود گلی نگران شدم  ، دیدم که کل وبلاگهای وردپرس رو شامل می شه پس آرامتر شدم و شایدم نگرانیم بیشتر شده بود  اما الان دیدم که خدا رو شکری از این جریان (می ترسم حتی اسمشم بیارم )  جان سالم به در برده و شاید ازاد شده

…ازادی

 

بر تصاویر فاخر

روی سلاح جنگیان

بر تاج شاهان

می نویسم نامت را.


سروده پل الوار
 



ییتماین

 

قارنیم آچ دی ، یادا یانیاردیم درده

آغلاماق دان، چاره تاپمازذیم درده

هودلاپ هودلاپ یاتیران دیلینگ

ملهم دی آخردا ، چاره سیز درده

 

انه جان ، انه جان باغیشلا منی

اونؤتدیم هودینگی ، اونوتدیم سنی

بؤگؤن کی گؤن دؤشیپ اؤلاکان درده

گپ لاپ بیلمان اؤتین ییتیریپ دیلی

 

ساچلارینی سیپاپ سرملان بالانگ

انه جان آدینی آیدیپ بیلمه یار

نه سن دؤشؤنیارسیتگ اؤنینگ دیلینه

نه ده اؤل دؤشؤنیار سنینگ دیلینگه

 

یاقمرده ک بیر زمان یاغسام دا ولی

سودییپ سالغینه چاپیارین چؤلی

یتیریپ یولیمی یتیریپ دیلی

ییتماین انه جان ،هودی له منی

************
مادرم روزت مبارک